పార్టీలు ఒక రాష్ట్రంలో మిత్రులుగా, మరో రాష్ట్రంలో ప్రత్యర్థులుగా కనిపిస్తున్నప్పుడు ప్రజలలో సహజంగానే గందరగోళం పెరుగుతుంది. ఈ గందరగోళం అక్కడితో ఆగదు, “పార్టీలు చెప్పేది ఒకటేనా? చేసేది ఇంకోటేనా?” అనే ప్రశ్నలు సహజంగానే తలెత్తుతాయి. ఈ ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానం లేకపోతే, రాజకీయాలకు ప్రజల దూరం క్రమంగా పెరుగుతుంది. ప్రజల దృష్టిని అసలు జీవన సమస్యల నుంచి మళ్లించి, దోపిడీకి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించే అవకాశం పెరుగుతుంది.
దేశ రాజకీయాల్లో కూటముల వ్యవస్థ అనివార్యంగా మారింది. ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలు, సామాజిక వర్గాల వైవిధ్యం, రాజకీయ విభజనలు కలిసిన పరిస్థితిలో ఒక్క పార్టీ ఆధిపత్యం సాధించడం కష్టమే. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ - మార్క్సిస్టు, భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ వంటి పార్టీలు ఒక వేదికపైకి వచ్చి, భారతీయ జనతా పార్టీకి ప్రత్యామ్నాయాన్ని నిర్మించాలనే ప్రయత్నం చేస్తాయి. అయితే కూటములు కేవలం ఎన్నికల లెక్కలు, స్థానాల పంపకం, అధికార సాధనకే పరిమితమైతే, అవి ప్రజల ప్రాథమిక సమస్యలను పక్కదారి పట్టించే వర్గాల రాజీగా మారే ప్రమాదం ఉంది. కూటముల అసలు లక్ష్యం శ్రామిక వర్గం, రైతాంగం, అణగారిన వర్గాల జీవన సమస్యల చుట్టూ ఉండాలి.
దేశ స్థాయిలో, రాష్ట్ర స్థాయిలో వేరు వేరు వ్యూహాలు
ఒకవైపు కూటమిగా నిలబడి, మరోవైపు విడివిడిగా పోటీ చేయడం విరుద్ధంగా కనిపించినా, ఇది ప్రస్తుత రాజకీయ నిర్మాణంలో భాగం. ప్రతి పార్టీకి తన ప్రాంతీయ బలం, ఓటర్ల ఆధారం, స్థానిక నాయకత్వం వేర్వేరుగా ఉండటంతో అన్ని చోట్ల ఒకే విధమైన పొత్తులు అమలు చేయడం సాధ్యం కాదు. అందువల్ల దేశ స్థాయిలో ఒక వ్యూహం, రాష్ట్ర స్థాయిలో మరో వ్యూహం అనుసరించడం తప్పనిసరి అవుతుంది. అయితే ఈ ద్వంద్వ ధోరణి సిద్ధాంత పరమైన స్పష్టతతో, ప్రజలకు అర్థమయ్యే వివరణతో లేకపోతే అది విశ్వసనీయతపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. ఈ పరిస్థితిలో ప్రజలలో కేవలం గందరగోళమే కాదు-పార్టీల మాటలు, చర్యలు ఒకే దారిలో నడుస్తున్నాయా అన్న సందేహం మరింత పదును పడుతుంది. ఆ సందేహాలకు సమాధానం దొరకని కొద్దీ, ప్రజలు రాజకీయాల నుంచి దూరమవుతారు.
కేరళ, బెంగాల్ ఉదాహరణలు
కేరళలో కనిపించే పోటీని కేవలం అధికార పోరాటంగా చూడడం సరైనది కాదు. అక్కడ లెఫ్ట్ డెమోక్రటిక్ ఫ్రంట్, యునైటెడ్ డెమోక్రటిక్ ఫ్రంట్ మధ్య పోటీ రెండు భిన్నమైన ఆర్థిక దిశల మధ్య పోరాటంగా ఉంటుంది. ఒక వైపు ప్రజాక్షేమానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చే విధానం ఉంటే, మరోవైపు పెట్టుబడిదారీ అభివృద్ధి దారి ఉంటుంది. దేశ స్థాయిలో మతతత్వాన్ని ఎదుర్కోవడానికి కలిసినా, రాష్ట్ర స్థాయిలో విధానాల విషయంలో రాజీ పడకపోవడం ఒక స్థిరమైన రాజకీయ దృక్కోణంగా చూడవచ్చు.
పశ్చిమ బెంగాల్‌‌లో కూడా ఇలాంటి విరుద్ధ ధోరణి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అక్కడ వామపక్ష శక్తులు ఒకవైపు తృణమూల్ కాంగ్రెస్ పాలనలో అవినీతి, అధికార దుర్వినియోగం, హింసను ప్రశ్నిస్తూ పోరాడుతున్నాయి. మరోవైపు భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయాలకు కూడా వ్యతిరేకంగా నిలుస్తున్నాయి. ఈ ద్వంద్వ పోరాటం ప్రాంతీయ పాలనపై విమర్శను కొనసాగిస్తూనే, మతవాదాన్ని ప్రధాన ప్రమాదంగా గుర్తించే దృక్కోణాన్ని చూపిస్తుంది. అయితే ఇదే సమయంలో ఒక సందేహం తలెత్తుతుంది, స్థానికంగా ప్రధాన ప్రత్యర్థి ఎవరు? దేశ స్థాయిలో ప్రధాన ప్రమాదం ఏమిటి? ఈ రెండు స్థాయిల మధ్య స్పష్టత లేకపోతే, ప్రజలకు ప్రత్యామ్నాయం గందరగోళంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.
అనైతిక పొత్తులు
తెలంగాణలో జరిగిన స్థానిక, మున్సిపల్ ఎన్నికల్లో భారత రాష్ట్ర సమితి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, భారతీయ జనతా పార్టీ వంటి పార్టీలు అనేక చోట్ల స్థానిక స్థాయిలో పరస్పరం సహకరించుకున్న ఉదాహరణలు కనిపించాయి. ఒకరికొకరు తీవ్రంగా విమర్శలు చేసుకున్న పార్టీలు అదే సమయంలో స్థానికంగా కలిసిపోవడం ప్రజల ముందే జరుగుతుంది. సిద్ధాంతం లేకుండా, కేవలం గెలుపు లెక్కల కోసం ఏర్పడిన ఈ విధమైన పొత్తులు ప్రజల నమ్మకాన్ని నేరుగా దెబ్బతీస్తాయి. రాజకీయాలు ప్రజల సమస్యలపై కాకుండా, లాభనష్టాల లెక్కలపై నడుస్తున్నాయనే భావనను ఇవి బలపరుస్తాయి. ఫలితంగా ప్రజలలో రాజకీయాల పట్ల నిస్పృహ పెరగడం సహజం. ఇలాంటి విరుద్ధ ధోరణులు ఓటర్లలో గందరగోళాన్ని కలిగిస్తాయి.
కూటములు ఏవైనా..
దీర్ఘకాలంలో నిజమైన మార్పు రావాలంటే, ఓటర్లు తమ వర్గ ప్రయోజనాలను గుర్తించే స్థాయికి చేరుకోవాలి. ఎవరు తమ జీవన పరిస్థితులను మార్చగలరో, ఎవరు తమ హక్కులను కాపాడగలరో, అదే రాజకీయ నిర్ణయంలో కీలకంగా మారాలి. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రజలు కేవలం ప్రేక్షకులుగా ఉండలేరు; కూటములు ఏవైనా కావచ్చు, అవి ప్రజల జీవితాలను మార్చే దిశగా పనిచేయకపోతే వాటిని ప్రశ్నించడం అవసరం. శ్రామికులు, రైతులు, అణగారిన వర్గాలు తమ సమస్యల చుట్టూ ఐక్యంగా నిలబడి, స్పష్టమైన విధానాలు, బాధ్యత గల నాయకత్వాన్ని డిమాండ్ చేయాలి. ప్రజల చైతన్యం, సంఘటితం అయిన పోరాటమే రాజకీయాలను నిజమైన మార్పు దిశగా నడిపించే శక్తి.
- పాపని నాగరాజు
ఓపెన్ పేజీకి వ్యాసాలు, లెటర్లు పంపాల్సిన మెయిల్ ఐడీ
[email protected]
రచయితలు ‘వెలుగు’ కు మాత్రమే పంపుతున్నామని
హామీ తప్పనిసరి రాయాలి.
స్వీయ రచన అయి ఉండాలి.
రచన 700 పదాలకు మించరాదు.
