పార్లమెంట్ వ్యవహారాలు, కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల చట్టాలు, హైకోర్టుల్లో కొన్ని ప్రత్యేక వ్యవహారాలకు సంబంధించి 1963, మే 10న అధికార భాషా చట్టం చేశారు. ఇది 1965 జనవరి 26 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది. ఈ చట్టం ప్రకారం ఇంగ్లిష్, హిందీ భాషలు రెండూ కొనసాగుతాయి. ఈ చట్టం అమలులోకి వచ్చిన 10 సంవత్సరాల తర్వాత ఒక పార్లమెంటరీ అధికారిక భాషా కమిటీ నియామకమవుతుంది. ఆ ప్రాతిపదికన 1976లో అధికార భాషా కమిటీ ఏర్పడింది. ఈ కమిటీలో లోక్సభ నుంచి 20 మంది సభ్యులు, రాజ్యసభ నుంచి 10 మంది సభ్యులు ఎన్నుకోబడతారు. ఈ కమిటీ తన నివేదికను ఇవ్వగా, రాష్ట్రపతి పార్లమెంట్కు, అన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పంపిస్తారు. 1996లో పహ్వా కమిటీ, 2003లో సీతాకాంత్ మహాపాత్ర ఆధ్వర్యంలో భాషా కమిటీలు ఏర్పాటయ్యాయి. 2020లో సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎస్ఏ బాబ్డే మరిన్ని వ్యవహారిక భాషలను ఈ చట్టంలో పొందుపర్చాలని భారత ప్రభుత్వాన్ని కోరారు.
ప్రాంతీయ భాషలు
ఆర్టికల్ 345: రాష్ట్రాల శాసనసభలు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ భాషలను కానీ లేదా హిందీని కాని తమ అధికార భాషగా ప్రకటిస్తూ చట్టం చేయవచ్చు. అంటే రాష్ట్రానికి ఎనిమిదో షెడ్యూల్లో పేర్కొన్న భాషలనే అధికారిక భాషలుగా ఉపయోగించాలనే పరిమితి లేదు.
ఆర్టికల్ 346: కేంద్ర ప్రభుత్వం అధికార భాష(ఇంగ్లిష్) కేంద్రానికి, రాష్ట్రాలకు మధ్య, వేర్వేరు రాష్ట్రాల మధ్య సమాచార ప్రసార మాధ్యమంగా కొనసాగుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో దేశంలోని 2 లేదా ఎక్కువ రాష్ట్రాలు హిందీని అధికార భాషా మాధ్యమంగా ఉపయోగించాలని నిర్ణయిస్తే హిందీని వాడవచ్చు.
ఆర్టికల్ 347: భాషాపరమైన అంశాల పరిరక్షణ కోసం ఒక రాష్ట్రంలో అధికంగా ఉండే ప్రజలు మాట్లాడే భాషను అధికార భాషగా రాష్ట్రపతి ఆమోదిస్తే, రాష్ట్రమంతటా అధికారికంగా ఉపయోగించబడును
రాజ్యాంగంలోని ఎనిమిదో షెడ్యూల్లో 22 భాషలను గుర్తించారు. మౌలిక రాజ్యాంగంలో 14 భాషల ప్రస్తావన ఉంది. కానీ కాలానుగుణంగా వివిధ రాజ్యాంగ సవరణల వల్ల 2022, ఫిబ్రవరి వరకు 22 భాషలకు ఈ సంఖ్య పెరిగింది. అవి.. అస్సామీ, బెంగాలీ, బోడో, డోగ్రీ, గుజరాతీ, హిందీ, కన్నడ, కాశ్మీరీ, కొంకణి, మైథిలీ, మలయాళమ్, మణిపురి, మరాఠీ, నేపాలీ, ఒడియా, పంజాబీ, సంస్కృతం, సంతాలీ, సింధీ, తమిళ్, తెలుగు, ఉర్దూ.
