డిజిటల్ విప్లవం మన జీవితాలను విస్తృతంగా మార్చింది. బ్యాంకింగ్ సేవలు కూడా దీనికి మినహాయింపు కావు. మొబైల్ బ్యాంకింగ్, యూపీఐ చెల్లింపులు, ఆన్లైన్ లావాదేవీలు ఇవి ఇప్పుడు ప్రజల రోజువారీ జీవితంలో భాగమయ్యాయి. అయితే, ఈ సౌకర్యాల వెనక సైబర్ నేరాల పెరుగుదల అనే మరో వాస్తవం దాగి ఉంది. ముఖ్యంగా ‘మ్యూల్ ఖాతాలు’ అనే కొత్త తరహా మోసం ఇటీవల కాలంలో తీవ్రమైన ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది.
మ్యూల్ ఖాతా అనేది సాధారణంగా ఒక వ్యక్తి పేరుతో ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతా. కానీ ఆ ఖాతాను నిజమైన యజమాని కాకుండా, సైబర్ నేరగాళ్లు తమ అక్రమ లావాదేవీల కోసం ఉపయోగిస్తారు. ‘మ్యూల్’ అనే పదం భారాన్ని మోసే జంతువును సూచిస్తుంది. అదేవిధంగా ఈ ఖాతాలు కూడా అక్రమంగా సంపాదించిన డబ్బును ఒకచోటు నుంచి మరోచోటుకు తరలించే సాధనాలుగా పనిచేస్తాయి. ఈ ప్రక్రియ ద్వారా అసలు నేరగాళ్లను గుర్తించడం కష్టతరమవుతుంది.
ఆర్థిక బలహీనతల ఆధారంగా..
సైబర్ నేరగాళ్లు ప్రజలను వివిధ మార్గాల్లో వలలో వేస్తున్నారు. పార్ట్టైమ్ ఉద్యోగాల పేరుతో, సోషల్ మీడియా సందేశాల ద్వారా లేదా ‘సులభంగా డబ్బు సంపాదించండి’ అనే ప్రకటనలతో వారు అమాయకులను ఆకర్షిస్తున్నారు. ‘మీ ఖాతాను కొద్దిరోజులు ఉపయోగించనిస్తే కమీషన్ ఇస్తాం’ అనే మాటలతో వారు నమ్మకం కల్పిస్తారు. ఆఫర్ ఆకర్షణీయంగా కనిపించినా దీని వెనుక ఉన్న ప్రమాదం చాలా తీవ్రమైనది. ప్రమాదం గురించి తెలియకుండానే తమ ఖాతాలను అందించినవారు నేరానికి సహకరించినట్టే అవుతుంది.
ఆర్థిక బలహీనతలను ఆధారంగా చేసుకుని సైబర్ నేరగాళ్లు మోసాలకు పాల్పడుతున్నారు. ఇలాంటి ఘటనల్లో బాధితులుగా మారుతున్నవారు ఎక్కువగా యువత, విద్యార్థులు, నిరుద్యోగులు. ఆర్థిక ఇబ్బందులు లేదా త్వరగా డబ్బు సంపాదించాలనే ఆశతో ఉన్నవారు ఇలాంటి ఆఫర్లకు లోబడుతున్నారు. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం తక్కువగా ఉన్నవారు కూడా ఈ మోసాలకు సులభంగా గురవుతున్నారు. ఇది సమాజంలో ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్న ప్రమాదకర ధోరణిగా మారింది.
చట్టపరమైన చర్యలు తప్పవు
మ్యూల్ ఖాతాల వలన కలిగే పరిణామాలు వ్యక్తిగతంగా చాలా తీవ్రమైనవి. ఒకసారి ఖాతా ద్వారా అక్రమ లావాదేవీలు జరిగితే చట్టపరమైన చర్యలు తప్పవు. ఖాతాదారు తెలియక చేసినప్పటికీ, నేరంలో భాగస్వామిగా పరిగణించే అవకాశం ఉంది.
బ్యాంకులు అనుమానాస్పద లావాదేవీలను గుర్తించిన వెంటనే ఖాతాలను నిలిపివేస్తాయి. దీని వల్ల ఖాతాదారుడు ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. అంతేకాకుండా, క్రెడిట్ స్కోర్ దెబ్బతినడం వల్ల భవిష్యత్తులో రుణాలు లేదా ఇతర ఆర్థికసేవలు పొందడంలో కూడా సమస్యలు తలెత్తుతాయి.
ఈ నేపథ్యంలో ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం అత్యవసరం. ఎవరైనా మీ బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు అడిగితే, అది ఎంత ఆకర్షణీయమైన ఆఫర్ అయినా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి. తెలియని వ్యక్తుల నుంచి వచ్చే సందేశాలు, కాల్స్ను సులభంగా నమ్మకూడదు. ముఖ్యంగా ‘సులభంగా డబ్బు సంపాదించండి’ అనే వాగ్దానాలు ఎక్కువగా మోసాలకు దారితీసే అవకాశముంది. ఖాతాలో అనుమానాస్పద లావాదేవీలు గమనించిన వెంటనే బ్యాంకును సంప్రదించడం తప్పనిసరి.
బ్యాంకులు అప్రమత్తంగా వ్యవహరించాలి
వ్యక్తిగత జాగ్రత్తలతోపాటు సమాజం మొత్తంగా ఈ సమస్యను సమష్టిగా ఎదుర్కోవాలి. బ్యాంకులు అప్రమత్తంగా వ్యవహరించి తమ భద్రతా విధానాలను మరింత బలోపేతం చేయాలి. అనుమానాస్పద
లావాదేవీలను ముందుగానే గుర్తించే సాంకేతికతను వినియోగించాలి.
విద్యా సంస్థలు యువతకు సైబర్ భద్రతపై అవగాహన కల్పించాలి. ప్రభుత్వ సంస్థలు విస్తృత ప్రచార కార్యక్రమాలు చేపట్టి ప్రజలకు స్పష్టమైన సమాచారం అందించాలి. ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన అంశం బాధితుల పట్ల సమాజం చూపాల్సిన దృక్పథం. చాలా సందర్భాల్లో బాధితులు తెలియక చేసిన తప్పిదాల వల్ల ఇబ్బందుల్లో పడుతుంటారు. వారిని నిందించడం కంటే, వారికి సరైన మార్గదర్శకత్వం ఇవ్వడం సమాజ బాధ్యత.
ఈ విధంగా మాత్రమే ఈ సమస్యను సమర్థంగా ఎదుర్కోవచ్చు. మొత్తం మీద మ్యూల్ ఖాతాలు డిజిటల్ యుగంలో ఒక పెద్ద సవాలుగా మారుతున్నాయి. సాంకేతిక అభివృద్ధి ఎంత వేగంగా జరుగుతుందో, సైబర్ నేరాలు కూడా అంతే వేగంగా రూపాంతరం చెందుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రతి వ్యక్తి అప్రమత్తంగా ఉండటం అత్యంత అవసరం. ‘సులభంగా డబ్బు’ అనే మాటలకు ఆకర్షితులవకుండా, చట్టబద్ధమైన మార్గాల్లోనే ఆర్థిక వ్యవహారాలు నిర్వహించాలి. జాగ్రత్త, అవగాహన, బాధ్యత... ఈ మూడు అంశాలు కలిసే మ్యూల్ ఖాతాల ముప్పును తగ్గించగలవు. డిజిటల్ సౌకర్యాలను సురక్షితంగా వినియోగించడం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యతగా భావించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.
తిప్పర్తి శ్రీనివాస్, చొప్పదండి
* ఓపెన్ పేజీకి వ్యాసాలు, లెటర్లు పంపాల్సిన మెయిల్ ఐడీ openpage@v6velugu.com
* రచయితలు ‘వెలుగు’కు మాత్రమే పంపుతున్నామని హామీ తప్పనిసరి రాయాలి. స్వీయ రచన అయి ఉండాలి.
* రచన 700 పదాలకు మించరాదు.
