కృత్రిమ మేధ పరిణామం మరో కీలక మలుపు వద్ద నిలిచింది. గత రెండేళ్లుగా చాట్జీపీటీ, జెమినీ, క్లాడ్ వంటి జనరేటివ్ ఏఐ వ్యవస్థలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది దైనందిన జీవితంలో భాగమయ్యాయి. ఇప్పుడు ప్రపంచ దృష్టి మరో కొత్త దశపై నిలిచింది. అదే ఏజెంటిక్ ఏఐ. ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పే వ్యవస్థల నుంచి, ఒక లక్ష్యాన్ని స్వీకరించి దాన్ని స్వయంగా ప్రణాళికాబద్ధంగా పూర్తి చేసే వ్యవస్థలుగా ఏఐ వేగంగా పరిణామం చెందుతోంది. ఈ మార్పు కేవలం సాంకేతిక రంగానికే పరిమితం కాదు. ప్రభుత్వాల విధానాల నుంచి పరిశ్రమల పనితీరు వరకు, ఉద్యోగాల నుంచి విద్య వరకు, అంతర్జాతీయ పోటీ నుంచి జాతీయ భద్రత వరకు దాదాపు ప్రతి రంగాన్నీ ప్రభావితం చేసే శక్తిగా ఏఐ రూపుదిద్దుకుంటోంది. అందుకే ప్రపంచ దేశాలు ఏఐను ఇకపై ఒక సాఫ్ట్వేర్ ఉత్పత్తిగా కాకుండా, వ్యూహాత్మక ఆస్తిగా పరిగణిస్తాయి.
ఈ మార్పు ఒక్కసారిగా జరగలేదు. దాదాపు ఏడు దశాబ్దాల శాస్త్రీయ పరిశోధన, అనేక విజయాలు, కొన్ని వైఫల్యాల ఫలితమే నేటి ఏఐ. 1950లో బ్రిటిష్ గణిత శాస్త్రవేత్త అలన్ ట్యూరింగ్ ‘యంత్రాలు ఆలోచించగలవా?’ అనే ప్రశ్నతో ఆధునిక ఏఐ పరిశోధనకు పునాది వేశారు. తొలిదశలో యంత్రాలకు ప్రతి నియమాన్ని మనిషే నేర్పించే ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఎలిజా వంటి తొలి చాట్బాట్లు, నిపుణుల సలహాలను అనుకరించే ఎక్స్పర్ట్ సిస్టమ్స్ ఆ ప్రయత్నాల ఫలితమే. అయితే ముందుగా ఊహించని పరిస్థితులు ఎదురైనప్పుడు అవి సమర్థంగా పనిచేయలేకపోవడంతో ఏఐ అభివృద్ధి కొంతకాలం మందగించింది. ఈ కాలాన్ని పరిశోధకులు ‘ఏఐ వింటర్’గా అభివర్ణిస్తారు.
ఈ వైఫల్యం ఒక కీలకమైన మార్పుకు దారితీసింది. యంత్రాలకు ప్రతి నియమాన్ని నేర్పడం కంటే, అవే డేటా నుంచి నేర్చుకునే విధానాన్ని అభివృద్ధి చేయడం ప్రారంభమైంది. అదే మెషిన్ లెర్నింగ్. ఈ దశలోనే 1997లో ఐబీఎం రూపొందించిన డీప్ బ్లూ ప్రపంచ చదరంగ ఛాంపియన్ గ్యారీ కాస్పరోవ్ను ఓడించింది. 2022లో జనరేటివ్ ఏఐ ప్రజలకు విస్తృతంగా అందుబాటులోకి రావడంతో ఈ పరిణామం ప్రయోగశాలల నుంచి నేరుగా ప్రజల చేతుల్లోకి చేరింది. వ్యాసాలు రాయడం, కంప్యూటర్ కోడ్ రూపొందించడం, చిత్రాలు, వీడియోలు సృష్టించడం, పరిశోధనా పత్రాలను సంగ్రహించడం వంటి పనులు నిమిషాల్లో పూర్తయ్యే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
జనరేటివ్ ఏఐ నుంచి ఏజెంటిక్ ఏఐ వరకు..
ఇప్పుడు ప్రపంచం మరో అడుగు ముందుకు వేస్తోంది. ఏజెంటిక్ ఏఐ అంటే కేవలం సమాధానాలు చెప్పే వ్యవస్థ కాదు. ఒక లక్ష్యాన్ని ఇచ్చినప్పుడు అవసరమైన సమాచారాన్ని సేకరించడం, విశ్లేషించడం, ఇతర సాఫ్ట్వేర్లు, డిజిటల్ సేవలతో అనుసంధానమై పనిచేయడం, మధ్యంతర ఫలితాలను పరిశీలించి అవసరమైతే తన వ్యూహాన్ని సవరించుకోవడం, చివరకు లక్ష్యాన్ని పూర్తి చేయడం. ఇవన్నీ చేయగల వ్యవస్థ. అంటే ఏఐ ఇప్పుడు సంభాషించే సాధనం నుంచి పనిచేసే డిజిటల్ సహచరుడిగా మారుతోంది. ఈ పరిణామంతో ప్రపంచ పోటీ ఇక చాట్బాట్ల మధ్య మాత్రమే కాదు. అత్యాధునిక చిప్లు, డేటా సెంటర్లు, కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, సెమీ కండక్టర్ తయారీ వంటి మౌలిక వనరులపై దృష్టి కేంద్రీకృతమైంది. ఒకప్పుడు చమురు ప్రపంచ ఆర్థికవ్యవస్థకు వ్యూహాత్మక వనరుగా మారినట్లే, రాబోయే కాలంలో కంప్యూటింగ్ శక్తి, డేటా, సెమీ కండక్టర్లు కూడా దేశాల ఆర్థిక, సాంకేతిక, భద్రతా సామర్థ్యాన్ని నిర్ణయించే ప్రధాన వనరులుగా మారే అవకాశం ఉంది.
అవకాశాలతోపాటు సవాళ్లు
అయితే ఏఐ అవకాశాల కథ మాత్రమే కాదు, బాధ్యతల కథ కూడా. ఈ వ్యవస్థలు కొన్నిసార్లు వాస్తవానికి విరుద్ధమైన సమాచారాన్ని కూడా నమ్మకంగా అందించగలవు. అలాగే డీప్ఫేక్లు, తప్పుడు సమాచారం, అల్గారిథమ్ల పక్షపాతం వంటి కొత్త సవాళ్లూ వేగంగా పెరుగుతున్నాయి. మానవ అనుభవం, నైతిక విలువలు, సామాజిక సందర్భాన్ని ఏఐ ఇప్పటికీ పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదు. అందువల్ల ఏఐ ఎంత అభివృద్ధి చెందినా మానవ వివేచనకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. ఈ కారణంగానే డేటా గోప్యత, కాపీరైట్, సైబర్ భద్రత, ఏఐ నియంత్రణ, అల్గారిథమ్ల పారదర్శకత, బాధ్యతాయుత వినియోగం వంటి అంశాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా విధాన రూపకర్తల ముందున్న ప్రధాన సవాళ్లుగా మారాయి.
భారత్కు చారిత్రక అవకాశం
భారత్కు ఇది అత్యంత కీలకమైన అవకాశం. ఇండియా ఏఐ మిషన్ ద్వారా స్వదేశీ కంప్యూటింగ్ మౌలిక వసతులు, భారతీయ భాషల్లో ఏఐ నమూనాల అభివృద్ధి, స్టార్టప్ల ప్రోత్సాహం, నైపుణ్యాభివృద్ధిపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారిస్తోంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద యువ జనాభా, బలమైన ఐటీ రంగం, వేగంగా విస్తరిస్తున్న డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ భారత్కు బలాలైతే, పరిశోధన, అత్యాధునిక కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం, నైపుణ్యాభివృద్ధి, బాధ్యతాయుత నియంత్రణ, నైతిక ప్రమాణాలే దాని విజయాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.
ప్రపంచ AI పోటీలో భారత్ కేవలం సాంకేతికతను వినియోగించే దేశంగా కాకుండా, దాన్ని అభివృద్ధి చేసి ప్రపంచానికి అందించే దేశంగా ఎదగాల్సిన అవసరం ఉంది. 1950లో అలన్ ట్యూరింగ్ అడిగిన ‘యంత్రాలు ఆలోచించగలవా?’ అనే ప్రశ్న కృత్రిమ మేధ పరిశోధనకు పునాది వేసింది. ఏడు దశాబ్దాల తర్వాత ఏఐ అసాధారణ పురోగతి సాధించినప్పటికీ, ఇప్పుడు మరింత కీలకమైన ప్రశ్న మన ముందుంది.
మనిషి కోసం రూపొందించిన ఈ కృత్రిమ మేధ, చివరికి మానవ సంక్షేమానికి, ప్రజాస్వామ్య విలువలకు, సమాజ శ్రేయస్సుకు సేవ చేస్తుందా? లేక నియంత్రణలేని శక్తిగా మారుతుందా? కృత్రిమ మేధను మానవ సంక్షేమానికి అనుగుణంగా అభివృద్ధి చేసి, బాధ్యతాయుతంగా వినియోగించేందుకు ప్రపంచం నేడు తీసుకునే విధానపరమైన, సాంకేతిక నిర్ణయాలే రేపటి ప్రపంచాన్ని తీర్చిదిద్దనున్నాయి.
- అర్ధ శ్రీనివాస్ పటేల్
మీడియా & కమ్యూనికేషన్స్ అధికారి
ఓపెన్ పేజీకి వ్యాసాలు, లెటర్లు పంపాల్సిన మెయిల్ ఐడీ
openpage@v6velugu.com
రచయితలు ‘వెలుగు’ కు మాత్రమే పంపుతున్నామని
హామీ తప్పనిసరి రాయాలి.
స్వీయ రచన అయి ఉండాలి.
రచన 700 పదాలకు మించరాదు.
