ఒక ఊరి మధ్యలో పెద్ద మర్రిచెట్టు ఉండేది. ఆ చెట్టు కొమ్మలు నాలుగు వైపులా విస్తరించి, చల్లని నీడనిచ్చేవి. ఆ చెట్టు పైన చాలా ఎత్తులో, ఒక గద్ద తన కుటుంబంతో కలిసి ఉండేది. గద్ద రోజూ తన చిన్న పిల్లల కోసం చాలా దూరం ప్రయాణించి, కష్టపడి వేటాడి ఆహారం తెచ్చేది.
ఆ మర్రిచెట్టు నీడలోనే ఇద్దరు మనుషులు తమ వ్యాపారాలను మొదలుపెట్టారు. మొదటి వ్యక్తి ఒక చిలుకను పట్టుకొచ్చి, దానికి జోస్యం చెప్పడం నేర్పించాడు. ఆ చిలుకకు శిక్షణ ఎలా ఇచ్చాడంటే, యజమాని సైగ చేయగానే అది పంజరం నుండి బయటకు వచ్చి, రంగురంగుల పేకముక్కల్లోంచి ఒక ముక్కను లాగి మళ్లీ పంజరంలోకి వెళ్లేది.
ఆ ముక్కను చూసి యజమాని ఏవో మాటలు చెప్పి, జనాల దగ్గర డబ్బు తీసుకునేవాడు. ఆ డబ్బుతో చిలుకకు బాగా ఇష్టమైన ఆహారం కొనిపెట్టేవాడు. చిలుకకు ఇప్పుడు కష్టపడాల్సిన అవసరం లేకపోయింది. దానంతట అదే ఆహారం వెతకడం, గాల్లో ఎగరడం మర్చిపోయింది. యజమాని సైగ చేస్తేనే అది కదిలేది. లేదంటే, అలాగే పంజరం అడుగున కూర్చుండిపోయేది.
ఈ వ్యాపారం చూసి, రెండో వ్యక్తికి కూడా తక్కువ శ్రమతో డబ్బు సంపాదించాలనిపించింది. అతను ఒక ఎలుకను పట్టుకొచ్చి, దానికి కూడా చిలుకకు ఇచ్చినట్లే శిక్షణ ఇచ్చాడు. ఆ ఎలుక కూడా పేకముక్కలు తీసే పనిలో పడింది. కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ ఎలుక కూడా తన సహజ లక్షణాలన్నీ కోల్పోయింది.
పిల్లిని చూసి పారిపోవడం, పాము నుండి తప్పించుకోవడం, గద్దను చూసి దాక్కోవడం దానికి గుర్తు కూడా లేదు. శారీరక వ్యాయామం లేకపోవడం, మంచి ఆహారం తినడం వల్ల చిలుక, ఎలుక రెండూ కూడా బాగా బరువు పెరిగి లావుగా మారిపోయాయి. తమను తాము కాపాడుకునే తెలివి లేకుండా పోయింది.
ఈ దృశ్యం అంతా పక్క ఇంట్లో ఉండే రాఘవయ్య అనే పెద్దాయన చూసేవాడు. ఆ మూగజీవుల స్వేచ్ఛను, బతికే సామర్థ్యాన్ని ఆ మనుషులు లాక్కుంటున్నారని ఆయనకు బాధ కలిగేది. కానీ ‘వారి జీవనోపాధి’ కదా అని చూస్తూ ఊరుకున్నాడు.
ఒక రోజు గద్దకు ఒంట్లో బాలేదు. బాగా దూరం వెళ్లి వేటాడలేకపోయింది. అప్పుడు దాని కళ్లు జోస్యం చెప్పడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఆ బద్ధకపు చిలుక, ఎలుకపై పడ్డాయి. అవి చాలా సులభమైన ఆహారం అని గద్ద అనుకుంది.మరుసటి రోజు వ్యాపారం మొదలై, చిలుక, -ఎలుకలు పంజరం నుండి బయటకు రాగానే, గద్ద ఆకాశం నుండి చాలా వేగంగా కిందికి వచ్చింది. ఆ అకస్మాత్తు దాడికి యజమానులు భయంతో కళ్లు మూసుకున్నారు.
పాపం! చిలుక, ఎలుకలకు తప్పించుకోవాలని తెలియలేదు. ఎందుకంటే, వాటికి తమ యజమాని సైగ కోసం ఎదురుచూడటం అలవాటైపోయింది. కష్టపడటం మానేయడం వల్ల, వాటికి ప్రాణాలను కాపాడుకునే ఆలోచన కూడా రాలేదు.
గద్ద తన బలమైన పంజాతో ముందుగా చిలుకను, వెంటనే ఎలుకను కూడా పట్టుకుని, రివ్వున చెట్టు పైకి ఎగిరిపోయింది. తమ డబ్బు సంపాదించే మార్గాలు కళ్లముందే పోయాయని తెలుసుకున్న యజమానులు, ‘‘అయ్యో! మా బతుకుదెరువు పోయింది!’’ అని లబోదిబోమన్నారు.
రాఘవయ్య వారి దగ్గరకు వెళ్లి, ‘‘మీరు శ్రమపడకుండా ఈ చిన్న ప్రాణుల శక్తిని లాక్కున్నారు. మీ స్వార్థం వల్ల, అవి తమను తాము కాపాడుకునే తెలివి కూడా మర్చిపోయి, గద్దకు ఆహారం అయ్యాయి. కష్టపడకుండా వచ్చేదేదీ మంచిది కాదు” అని చెప్పాడు.ఆ మాటలు విని ఇద్దరు వ్యక్తులకు తమ తప్పు అర్థమైంది. ‘‘మీరు చెప్పింది నిజం. అవి ప్రాణాలు కోల్పోవడానికి మేమే కారణం. ఇకపై కష్టపడి పని చేస్తాము. ఏ జీవిని బాధపెట్టం’’ అని విచారంగా అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు.
- డా. పోతగాని సత్యనారాయణ –
