తెలుగు సాహితీ స్వర్ణ శిఖరాలు.. జ్ఞానపీఠ్ విజేతల అంతరంగం

భారతీయ సాహితీ గగనంలో తెలుగు భాషా వైభవాన్ని ప్రపంచస్థాయికి తీసుకెళ్లిన అత్యున్నత పురస్కారం ‘జ్ఞానపీఠ్’. ఈ గౌరవాన్ని విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, డాక్టర్ సి. నారాయణ రెడ్డి, రావూరి భరద్వాజ పొందారు. 

ఈ ముగ్గురు అక్షర శిల్పులు కేవలం అవార్డు గ్రహీతలు మాత్రమే కాదు, తెలుగు సమాజ పరిణామ క్రమంలోని మూడు భిన్నమైన ఆలోచనా ధోరణులకు నిలువుటద్దాలు. వీరిని అధ్యయనం చేయడం అంటే, తెలుగు సాహిత్యం ఎలా పుట్టింది, ఎలా పెరిగింది, సామాజిక వాస్తవికతతో ఎలా మమేకమైందనే ఒక పూర్తిస్థాయి చరిత్రను చదవడమే.

సంప్రదాయపు నిశిత నేత్రం

తెలుగు సాహిత్యపు వేళ్లను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పిన ‘కవిసామ్రాట్’ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ సాహిత్యం మన సంప్రదాయానికి ఒక బలమైన పునాది. ఆయన రాసిన ‘రామాయణ కల్పవృక్షం’ జ్ఞానపీఠాన్ని అందుకున్నప్పుడు అది కేవలం ఒక పురాణ గ్రంథానికి దక్కిన గుర్తింపు కాదు. భారతీయ సనాతన ధర్మం ఆధునిక కాలంలో కూడా ఎంతటి ఆవశ్యకమో చెప్పిన సందర్భం. ఈ గ్రంథంలో ఆయన ప్రయోగించిన భాషా సౌందర్యం అనన్యసామాన్యం. ఆయన మంగళాచరణంలోనే ఇలా రాశారు.

‘‘శ్రీరామచంద్రుని చిత్తము కల్పవృక్షమై, ధర్మము లతయై, వేదము పుష్పమై, జ్ఞానము ఫలమై విరాజిల్లుచున్నది’’ (రామాయణ కల్పవృక్షం)ఆధునికత పేరిట విలువలు కోల్పోతున్న సమాజానికి, వ్యక్తిగత ఆశల కంటే సామాజిక ధర్మమే మిన్న అని ఆయన తన రచనల ద్వారా గుర్తుచేశారు. విశ్వనాథ వారి దృష్టిలో సంప్రదాయం అంటే వెనకబాటుతనం కాదు. అది మనల్ని మనం కాపాడుకునే అస్తిత్వం. నేటితరం విద్యార్థులు విలువలు కోల్పోతున్నామని ఆందోళన చెందుతున్న వేళ విశ్వనాథ వారి సాహిత్యం మనకు ఒక స్థిరమైన దిక్సూచిలా పనిచేస్తుంది.

విశ్వమానవ హృదయ స్పందన

విశ్వనాథ వారి పౌరాణిక సౌరభాల నుంచి మనం డాక్టర్ సి. నారాయణ రెడ్డి ‘విశ్వంభర’ వైపు ప్రయాణిస్తే.. అక్కడ మనకు కనిపిస్తుంది విశాలమైన మానవీయ దృక్పథం. 1988లో సి.నా.రె.కు జ్ఞానపీఠం దక్కినప్పుడు తెలుగు సాహిత్యం ఒక కొత్త పరిణామాన్ని చూసింది.

 భూమి పుట్టినప్పటినుంచి మానవ పరిణామ క్రమాన్ని, మనిషి ఎదుర్కొన్న సంఘర్షణలను, జయప్రదమైన గమనాన్ని వర్ణించిన ‘విశ్వంభర’ కుల మతాలకు అతీతంగా మనిషిని కేవలం ‘మానవుడి’గా మాత్రమే చూస్తుంది. ఆ కావ్యంలో సి.నా.రె. ఇలా రాశారు.

‘‘మనిషి పుట్టుక ఒక చరిత్ర! ఈ పుడమికి మనిషి ఒక కావ్యం! ప్రతి అడుగు ఒక గమనం, ప్రతి ఊపిరి ఒక ప్రవచనం!’’ (విశ్వంభర)ఈ పంక్తులు మనిషికి తన ఉనికిపై ఉన్న గౌరవాన్ని, బాధ్యతను గుర్తుచేస్తాయి. ఒక కవిగా సమాజానికి ఇంతటి గొప్ప సందేశాన్ని అందించడం సి.నా.రె. కవితా హృదయానికి నిదర్శనం. మనిషి ప్రకృతికి దాసుడు కాదు.. 

ప్రకృతిని తన మేధస్సుతో మలచగలిగే సృష్టికర్త అని ఆయన భావన. సరళతను, భావంలో లోతును జోడించి, పండిత పామర భేదం లేకుండా అందరికీ సాహిత్యాన్ని చేరువ చేసిన సి.నా.రె. నేటి యువతకు స్ఫూర్తిప్రదాత.

నేల మీద నడిచిన వాస్తవికత

సంప్రదాయం, మానవత్వం తర్వాత మనిషి నేలమీద నడిచే వాస్తవికతను అత్యంత సహజంగా చిత్రించిన రచయిత రావూరి భరద్వాజ. 2012లో ఆయనకు వచ్చిన జ్ఞానపీఠం, తెలుగు సాహిత్యంలో ‘వాస్తవికత’కు దక్కిన గౌరవం. ఆయన రాసిన ‘పాకుడురాళ్లు’ నవల వెండితెర వెనుక ఉండే చీకటి కోణాలను, కళాకారుల జీవితాల సంఘర్షణను కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తుంది. 

ఆ నవలలో ఆయన రాసిన మాటలు ఎంతో లోతైనవి.‘‘వెలుగుల వెనుక ఉన్న చీకటి ఎవరికీ కనిపించదు. తెర మీద నవ్వే ప్రతి ముఖం వెనుక, తెర వెనుక దాచుకున్న వేల కన్నీటి కథలు ఉంటాయి.’’

‘‘జీవితం ఒక పాకుడు రాయి లాంటిది. ఒక్క క్షణం ఏమరుపాటుగా ఉంటే, కిందికి జారిపోతాం. కానీ, ఆ జారిన చోటే మళ్ళీ పట్టుదలని వెతుక్కునేవాడే నిజమైన కళాకారుడు.’’ (పాకుడురాళ్లు)
సామాజిక వాస్తవికతను ఇంత లోతుగా విశ్లేషించడం రావూరి వారి ప్రత్యేకత

. జీవితంలో ఓడిపోయిన వారి కథలే, నిజమైన విజేతల కథలని ఆయన నమ్మారు. సమాజంలో నిరాదరణకు గురైన వారికి, అట్టడుగు వర్గాలకు తన రచనల ద్వారా ఆత్మగౌరవాన్ని అందించారు.

సాహిత్య త్రయీదర్శనం - ఒక విశ్లేషణ

ఈ ముగ్గురు కవులను ఒకే తాటిపై చూసినప్పుడు  ఒక పరిపూర్ణమైన సమాజ నిర్మాణానికి కావలసిన మూడు స్తంభాలు మనకు కనిపిస్తాయి. ధర్మం, మానవత్వం, వాస్తవికత. విశ్వనాథ వారు మన వేర్లను గుర్తుచేస్తే, సి.నా.రె. ఆ వేర్ల నుంచి శాఖల వైపు ఎదగాల్సిన మానవతా విలువలను నేర్పారు. ఇక రావూరి భరద్వాజ నేల మీద మన కాలికి తగిలే వాస్తవాలను, సమస్యలను అర్థం చేసుకునే పరిణతిని అందించారు.

సాహిత్యం అంటే కేవలం పుస్తకాలలో ఉండే అక్షరాలు కావు. అది ఒక సమాజాన్ని దిద్దే గొప్ప శక్తి. ఈ ముగ్గురు జ్ఞానపీఠ విజేతల రచనలు కాలంతోపాటు పాతబడవు. అవి నిత్యనూతనంగా స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంటాయి. మనం ఒక ఆరోగ్యకరమైన సమాజాన్ని నిర్మించుకోవాలంటే, మన సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ, విశ్వజనీనమైన మానవతా విలువలను పాటిస్తూ, సమాజంలోని సమస్యల పట్ల స్పందించే పరిణతిని పెంచుకోవాలి.

అక్షరం మన ఆయుధమైనప్పుడు, ఆ అక్షరాన్ని ఆయుధంగా మార్చుకుని గొప్ప సాహిత్యాన్ని సృష్టించిన ఈ ముగ్గురు దిగ్గజాల అడుగుజాడల్లో నడవడం మన ప్రాథమిక బాధ్యత. ఎందుకంటే ఒక జాతి గొప్పతనం ఆ జాతి చదివే పుస్తకాల్లో ఉంటుంది. ఆ పుస్తకాలను అర్థం చేసుకునే ప్రజల ఆలోచనల్లో ఉంటుంది. మన సాహిత్యం మన ఆత్మ.. ఆ ఆత్మను కాపాడుకుందాం.

- కాళేశ్వరం కృష్ణమూర్తి,తెలుగు భాషా బోధన నిపుణులు-