చేతిలో స్మార్ట్ఫోన్, కళ్ల ముందు ప్రకాశించే తెర, వేలి చివర ప్రపంచం ఇదే నేటి యువత జీవనశైలి. ఒకప్పుడు పుస్తకాలు, క్రీడలు, స్నేహితుల సరదా సంభాషణలతో కళకళలాడిన యువత ఇప్పుడు డిజిటల్ వేదికల చుట్టూ తిరుగుతోంది. ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, ఎక్స్, స్నాప్చాట్, యూట్యూబ్ వంటి సామాజిక మాధ్యమాలు యువత దైనందిన జీవితంలో విడదీయరాని భాగాలయ్యాయి. ఇవి కేవలం వినోద వేదికలు మాత్రమే కావు. ఇవి ఆలోచనల మార్పిడి స్థలాలు, ప్రతిభ ప్రదర్శన రంగస్థలాలు, ప్రపంచంతో అనుసంధాన క్షేత్రాలు. అయితే ఇదే వేదికలు మెల్లగా మత్తుగా మారి యువతను తన బంధంలోకి లాగుతున్నాయనే ఆందోళన సమాజంలో పెరుగుతోంది.
సోషల్ మీడియా తెచ్చిన అవకాశాలను ఎవరూ ఖండించలేరు. దూర గ్రామంలో ఉన్న విద్యార్థి కూడా ప్రపంచస్థాయి జ్ఞానాన్ని సులభంగా అందిపుచ్చుకోగలుగుతున్నాడు. ఆన్లైన్ తరగతులు, ఉపాధి సమాచారం, సామాజిక అవగాహన అన్నీ ఒక క్లిక్ దూరంలో ఉన్నాయి. కళ, గానం, నృత్యం, సాంకేతిక నైపుణ్యాలు ఏ ప్రతిభ అయినా ప్రపంచానికి పరిచయం చేసే శక్తి ఈ వేదికలకుంది. ఎంతోమంది యువకులు తమ సృజనాత్మకతతో గుర్తింపు సంపాదించి ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించుకున్నారు.
మానసిక సమస్యలు
సామాజిక అన్యాయాలపై చైతన్యం పెంచడంలో కూడా ఈ మాధ్యమాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. అయితే సమస్య మొదలవుతోంది అతిగా వినియోగం ప్రారంభమైనప్పుడు. గంటల తరబడి తెర ముందుకు అతుక్కుపోయే అలవాటు యువతలో పెరుగుతోంది. చదువు సమయం తగ్గుతోంది, నిద్రలేమి పెరుగుతోంది, కుటుంబ సభ్యులతో గడపాల్సిన సమయం క్షీణిస్తోంది. ‘లైక్లు’, ‘షేర్లు’, ‘అనుసరించేవారు’ అనే సంఖ్యలే కొంతమందికి ఆత్మగౌరవ ప్రమాణాలవుతున్నాయి. ఒక పోస్టుకు ఆశించిన స్పందన రాకపోతే నిరాశ. విమర్శనాత్మక వ్యాఖ్య వస్తే ఆందోళన.
ఇలా సోషల్ మీడియా మెల్లగా మానసిక ఒత్తిడికి కారణమవుతోంది. ఇంకా ఒక ప్రమాదకర కోణం సైబర్ వేధింపులు, అసత్య ప్రచారాలు, ద్వేషపూరిత వ్యాఖ్యలు. నిజం- అబద్ధం మధ్య తేడా తెలియకపోతే యువత సులభంగా తప్పుదారి పట్టే అవకాశం ఉంది. ఫిల్టర్లతో మెరుగుపరచిన చిత్రాలు, కృత్రిమంగా చూపే జీవనశైలులు వాస్తవాన్ని వక్రీకరిస్తున్నాయి. ఇతరులతో తమను పోల్చుకునే అలవాటు పెరిగి, తాము సరిపోలమన్న భావన కలుగుతోంది. ఇది ఆత్మవిశ్వాసాన్ని దెబ్బతీస్తోంది; కొన్నిసార్లు మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలకు దారితీస్తోంది.
ఆఫ్లైన్ అలవాట్లను పెంపొందించుకోవాలి
సోషల్ మీడియా ప్రభావం వ్యక్తిగత సంబంధాలపై కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఒకే ఇంట్లో ఉన్న కుటుంబ సభ్యులు కూడా పరస్పరం మాట్లాడుకోవడం తగ్గించి, తెరలతో మమేకమవుతున్నారు. నిజమైన భావోద్వేగ బంధాలు బలహీనపడుతూ, వర్చువల్ సంబంధాలు బలపడుతున్నాయి. ‘కనెక్ట్’ అయినప్పటికీ ‘కలిసుండని’ పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది. ఇది సమాజ నిర్మాణంపై దీర్ఘకాలిక ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది. అయితే పరిష్కారం సోషల్ మీడియాను పూర్తిగా వదిలేయడం కాదు. ఇది ఒక శక్తిమంతమైన సాధనం. దాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తామన్నదే కీలకం.
యువత తమ తెర సమయాన్ని పరిమితం చేసుకోవాలి. పుస్తక పఠనం, క్రీడలు, కళా కార్యకలాపాలు వంటి ఆఫ్లైన్ అలవాట్లను పెంపొందించుకోవాలి. తల్లిదండ్రులు నియంత్రణకన్నా మార్గనిర్దేశం చేయాలి. పాఠశాలలు డిజిటల్ సాక్షరతపై అవగాహన కల్పించాలి. సాంకేతిక సంస్థలు వినియోగదారుల మానసిక ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని విధానాలు రూపొందించాలి. సోషల్ మీడియా రెండు వైపుల పదునైన కత్తి వంటిది. అది అవకాశాలను అందించగలదు. అదే సమయంలో అపాయాలకు కూడా ద్వారం తీయగలదు. యువత దేశ భవిష్యత్తు. వారి సమయాన్ని, శక్తిని, ఆలోచనలను నిర్మాణాత్మక దిశగా మళ్లించడం సమాజ బాధ్యత. తెర వెలుగులో మునిగిపోకుండా, జ్ఞాన వెలుగులో ముందుకు సాగితేనే నిజమైన డిజిటల్ స్వేచ్ఛ సాధ్యమవుతుంది.
- తిప్పర్తి శ్రీనివాస్
NOTE : ఓపెన్ పేజీకి వ్యాసాలు, లెటర్లు పంపాల్సిన మెయిల్ ఐడీ: openpage@v6velugu.com
రచయితలు ‘వెలుగు’ కు మాత్రమే పంపుతున్నామని
హామీ తప్పనిసరి రాయాలి. స్వీయ రచన అయి ఉండాలి.
రచన 700 పదాలకు మించరాదు.
