ఒక మామిడి తోట ఎంత సంపాదిస్తుంది? సాధారణంగా రైతుకు పంట ఆదాయం వస్తుంది అనేదే సమాధానం. కానీ మహారాష్ట్రలోని ఓ కళాశాల ఆ ఆలోచననే మార్చేసింది. అక్కడ మామిడి చెట్లు కేవలం పండ్లను మాత్రమే కాదు.. పేద విద్యార్థుల చదువులకు ఆశ, రైతు కుటుంబాల పిల్లలకు కొత్త జీవితాన్ని కూడా పండిస్తున్నాయి. ప్రతి వేసవిలో అమ్మే మామిడి పండ్ల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న విద్యార్థుల చదువుల కోసం వినియోగిస్తూ దేశానికి ఆదర్శంగా నిలుస్తోంది ఒక కాలేజీ.
మహారాష్ట్రలోని వై పట్టణ సమీపంలో ఉన్న కిసాన్ వీర్ మహావిద్యాలయ ప్రాంగణంలో సుమారు 2 ఎకరాల్లో 180 మామిడి చెట్లు ఉన్నాయి. హాపుస్, కేసర్, పైరీ, లాల్బాగ్తో పాటు స్థానిక రకాల మామిడి చెట్లు ప్రతి ఏడాది పండ్లను ఇస్తాయి. అయితే ఈ తోట అసలు విలువ పండ్లలో కాదు.. వాటి ద్వారా వచ్చే ఆదాయం ద్వారా విద్యార్థుల జీవితాలను మార్చడంలో ఉంది.
ఈ మామిడి తోట ఆలోచన 1990 ప్రాంతంలో మాజీ ఎన్ఎస్ఎస్ ప్రాజెక్ట్ ఆఫీసర్ ప్రొఫెసర్ దత్తాత్రయ్ వాఘ్చవరేకు వచ్చింది. కళాశాలలో ఖాళీగా ఉన్న భూమిని ఉపయోగించాలని భావించిన ఆయన.. విద్యార్థులతో కలిసి శ్రమదానం చేసి మామిడి మొక్కలు నాటించారు. కాలక్రమేణా అవి భారీ తోటగా మారి ఇప్పుడు కళాశాల ప్రత్యేక గుర్తింపుగా నిలిచాయి.
2016-17 విద్యా సంవత్సరం నుంచి రైతుల ఆత్మహత్యలతో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్న కుటుంబాల పిల్లలకు ఈ కళాశాల ఉచిత విద్య అందిస్తోంది. మరాఠ్వాడా, విదర్భ వంటి కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన విద్యార్థులకు ట్యూషన్ ఫీజు మాత్రమే కాదు.. అవసరమైన ఇతర సహాయాన్ని కూడా అందిస్తోంది. ఇప్పటివరకు సుమారు 80 మంది విద్యార్థులు ఈ కార్యక్రమం ద్వారా చదువు పూర్తి చేసి జీవితంలో ముందడుగు వేశారంటే ఆ మామిడి తోట ఎంత మేలు చేస్తోందో చెప్పుకోవచ్చు.
ఈ ఏడాది మామిడి అమ్మకాల ద్వారా కళాశాలకు దాదాపు రూ.లక్ష ఆదాయం వచ్చింది. గతంలో సంవత్సరానికి రూ.25 వేల వరకు మాత్రమే వచ్చే ఆదాయం ఇప్పుడు నాలుగు రెట్లు పెరిగింది. ఈ నిధులను స్కాలర్షిప్లు, విద్యార్థుల సంక్షేమం, కళాశాల అభివృద్ధికి వినియోగిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం నుంచి ప్రత్యేక నిధులు లేకుండానే ఈ కార్యక్రమాన్ని కళాశాల స్వయంగా కొనసాగించడం అభినందనీయం.
ఈ తోట విద్యార్థులకు ఆదాయం మాత్రమే కాదు.. ఒక ప్రాక్టికల్ క్లాస్రూమ్ కూడా. గ్రాఫ్టింగ్, సేంద్రియ వ్యవసాయం, కంపోస్ట్ తయారీ, నేల సంరక్షణ, వ్యవసాయ నిర్వహణ వంటి అనేక అంశాలను వారు ప్రత్యక్షంగా నేర్చుకుంటున్నారు. అలాగే టీమ్ వర్క్, బాధ్యత, ఆర్థిక నిర్వహణ వంటి జీవిత నైపుణ్యాలను కూడా అలవర్చుకుంటున్నారు.
ఈ కార్యక్రమం వల్ల లబ్ధి పొందిన వారిలో సోమనాథ్ సనాప్ స్టోరీ మరింత స్ఫూర్తిదాయకం. రైతు కుటుంబానికి చెందిన ఆయన తాత ఆర్థిక సమస్యలతో ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు. అనంతరం ఈ కళాశాలలో ఉచిత విద్య, వసతి, వైద్య సహాయం పొందిన సోమనాథ్ కెమిస్ట్రీలో మాస్టర్స్ పూర్తి చేసి ప్రస్తుతం పీహెచ్డీ చేస్తున్నాడు. అంతేకాదు.. తనకు అవకాశం ఇచ్చిన అదే కళాశాలలో అధ్యాపకుడిగా సేవలందిస్తున్నాడు.
ఒకప్పుడు విద్యార్థులు నాటిన చిన్న మొక్కలు ఇప్పుడు వందలాది కుటుంబాల ఆశలకు నీడగా మారాయి. ఈ మామిడి తోట ప్రతి సీజన్లో పండ్లు మాత్రమే కాదు.. విద్య, ఆశ, ఆత్మవిశ్వాసం, సమాజానికి తిరిగి ఇవ్వాలనే విలువలను కూడా పండిస్తోంది. పిల్లలకు భవిష్యత్తును అందిస్తూ కళాశాల దేశానికి స్ఫూర్తిగా నిలుస్తోంది.
