అంగారక గ్రహం ఒకప్పుడు ఎలా ఉండేది? అక్కడ నదులు, సరస్సులు ఉండేవా? జీవం మనుగడకు అనుకూల పరిస్థితులు ఉన్నాయా? ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతుకుతున్న శాస్త్రవేత్తలకు తాజాగా ఓ అరుదైన ఉల్క కీలక ఆధారాలను అందించింది. మాలిలోని టెఘాజా ఉప్పు మైదానంలో 2022లో ఎనిమిది ముక్కలుగా లభించిన ఈ ఉల్కకు టెఘాజా 001 (Teghaza 001) అని పేరు పెట్టారు. దాదాపు 800 గ్రాముల బరువున్న ఈ గులాబీ రంగు శిల అంగారక గ్రహం నుంచి భూమికి చేరినదిగా పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఇది కనీసం 410 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం ఏర్పడినట్లు తేల్చారు. భూమిపై గుర్తించిన అత్యంత పురాతనమైన మూడు మార్స్ ఉల్కల్లో ఇది ఒకటి.
నాసా పరిశోధనలో ఏమి తేలింది?
నాసా నిధులతో పరిశోధనలు చేసిన శాస్త్రవేత్తలు ఈ ఉల్కలోని జిర్కాన్ స్ఫటికాలను పరిశీలించారు. యురేనియం-లెడ్ డేటింగ్‌తో పాటు రుబీడియం-స్ట్రాన్షియం విశ్లేషణ ద్వారా దాని వయసును అంచనా వేశారు. ఈ ఫలితాలు ఉల్క కనీసం 4.1 బిలియన్ సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగి ఉందని సూచించాయి. ఈ పరిశోధన ఫలితాలు సైన్స్ జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.
అంగారకుడిపై నీటి ఆనవాళ్లు
ఈ ఉల్కలోని ఖనిజాలు ఒకప్పుడు అంగారకుడి లోపలి పొరల్లో మాగ్మా చల్లబడి గట్టిపడటం వల్ల ఏర్పడినట్లు తెలుస్తోంది. ఆ తర్వాత భూగర్భంలో ప్రవహించిన నీరు ఈ శిలలోని ఖనిజాలతో చర్య జరిపి వాటి స్వరూపాన్ని మార్చినట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు. అంటే సుమారు 410 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితమే అంగారకుడి లోతైన క్రస్ట్‌లో నీరు ఉన్నట్లు ఆధారాలు లభించాయి. జూన్ 2026లో సైన్స్ అడ్వాన్సెస్ జర్నల్‌లో ప్రచురితమైన మరో అధ్యయనం కూడా ఈ ఉల్కలోని నీటి ఆనవాళ్లు, హైడ్రోజన్ ఐసోటోపులపై కీలక వివరాలను వెల్లడించింది.
ఎందుకు ప్రత్యేకం?..
ఇప్పటివరకు భూమిపై లభించిన చాలా మార్స్ ఉల్కలు అంగారకుడి ఇటీవలి భౌగోళిక చరిత్రకు సంబంధించినవే. కానీ టెఘాజా 001 గ్రహం ఏర్పడిన తొలి దశల్లోని క్రస్ట్ గురించి తెలుసుకునే అరుదైన అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది. అంగారకుడి దక్షిణ ప్రాంతంలోని కొన్ని శిలలతో దీని ఖనిజ కూర్పు సరిపోలడం మరో విశేషం. భవిష్యత్తులో ఈ ఉల్కపై మరిన్ని పరిశోధనలు చేస్తే గ్రహంపై నీరు ఎలా ప్రవహించింది? వాతావరణం ఎలా మారింది? నీరు అంతరిక్షంలోకి ఎలా కోల్పోయింది? వంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు దొరికే అవకాశం ఉంది.
ఉల్కతో ప్రయోజనం..
శాస్త్రీయంగా దీని విలువ చాలా ఎక్కువ. అంగారకుడిపై గతంలో జీవం మనుగడకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఉన్నాయా అనే అంశాన్ని పరిశోధించడానికి ఇది సహకరిస్తుంది. భవిష్యత్తులో మార్స్‌పై చేపట్టే అంతరిక్ష పరిశోధనలు, నమూనాల సేకరణకు కూడా ఈ అధ్యయనం దిశానిర్దేశం చేయవచ్చు.
అయితే ఈ ఉల్కలో నీటి ఆనవాళ్లు ఉన్నంత మాత్రాన అంగారకుడిపై జీవం ఉండేదని నిర్ధారణ కాలేదు. జీవం ఉన్నట్లు ఎలాంటి ప్రత్యక్ష ఆధారాలూ ఈ పరిశోధన వెల్లడించలేదు. ఇది జీవం ఉనికిని నిరూపించిన ఆవిష్కరణ కాదు.. జీవానికి అనుకూల పరిస్థితులు ఎలా ఉండేవో అర్థం చేసుకునేందుకు దోహదపడే కీలక శాస్త్రీయ ఆధారం మాత్రమే.
టెఘాజా 001 ఒక సాధారణ రాయి కాదు. కోట్ల ఏళ్ల క్రితం అంగారకుడి భౌగోళిక చరిత్రను తనలో దాచుకున్న అరుదైన సహజ నమూనా. అందుకే పరిశోధకులు దీనిని అంగారకుడి చరిత్రను అర్థం చేసుకునే రోసెట్టా స్టోన్ గా చెబుతున్నారు.
