తెలంగాణలోని గిరిజన తండాల్లో దీపావళి వేడుకలకు ప్రత్యేకతే వేరు. ప్రకృతితో మమేకమైన జీవనం... పశుసంపదపై అపారమైన ప్రేమాభిమానాలు... తరతరాలుగా వస్తున్న ఆచార సంప్రదాయాలు! వ్యవసాయానికి అండగా నిలిచే పశువులను పూజిస్తూ ప్రకృతికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ గిరిజనులు సంప్రదాయ నృత్యాలతో పండుగను జరుపుకుంటారు.
పశువులను పూజించడం వెనుక కేవలం భక్తి మాత్రమే కాదు తమ జీవనాధారంపై కృతజ్ఞత కూడా ఉంది! ప్రకృతిని ఆరాధిస్తూ... సంప్రదాయాలను గుండెల్లో దాచుకుంటూ... గిరిజన తండాలు చాటుతున్న సందేశం ఒక్కటే.. ప్రకృతిని ప్రేమించాలి... జీవనాధారాలను గౌరవించాలి. ఆదిలాబాద్, ఖమ్మం ప్రాంతాల్లోని అన్ని గిరిజన తెగలూ దీపావళిని వివిధ రకాలుగా జరుపుకుంటారు. గోవర్ధన పూజ, పశువుల ఆరాధన, తండా ఆచారాలను బట్టి చేస్తారు.
తండాల్లో వైవిధ్యంగా దీపావళి
తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్, కొమురం భీమ్‌ ఆసిఫాబాద్‌, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం వంటి గిరిజన ప్రాంతాల్లో విభిన్న తెగలు, విభిన్న సంస్కృతులు కనిపిస్తాయి. పండుగల నిర్వహణలోనూ ఈ వైవిధ్యం ప్రతిబింబిస్తుంది. ప్రకృతి, అడవి, పంటలు, పశుసంపదతో ముడిపడిన జీవనం గిరిజన సంప్రదాయాల్లో ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగి ఉంటుంది.కొన్ని సమూహాల్లో పశువులను శుభ్రం చేసి అలంకరించడం, వాటి క్షేమం కోసం పూజలు చేయడం వంటి ఆచారాలు కనిపిస్తాయి.
వ్యవసాయానికి, కుటుంబ జీవనానికి అండగా నిలిచే పశువుల పట్ల కృతజ్ఞతను ఈ ఆచారాలు తెలియజేస్తాయి. అయితే దీపావళి వేడుకలు, పశువుల పూజలు ప్రతి గిరిజన తెగలో ఒకే విధంగా ఉండవు. పండుగ వేళ కుటుంబ సభ్యులు, బంధువులు ఒకచోట చేరడం, సంప్రదాయ ఆహారాలను పంచుకోవడం, పాటలు, నృత్యాలతో ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేయడం కొన్ని ప్రాంతాల్లో వేడుకల్లో భాగంగా కనిపిస్తుంది.
ఆధునిక జీవనశైలి ప్రభావం పెరుగుతున్నా తమ సంస్కృతిని, సంప్రదాయాలను తరువాతి తరాలకు అందించాలనే తపన గిరిజన సమాజాల్లో కనిపిస్తుంది. ప్రాంతాలు మారినా... ఆచారాలు వేరైనా... తమ మూలాలను, సంస్కృతిని కాపాడుకోవాలనే ఆకాంక్షే ఈ పండుగల్లో కనిపిస్తుంది.
తండాల్లో విలక్షణ ఆచారాలు
తెలంగాణలోని ఆదిలాబాద్, ఖమ్మం వంటి ఏజెన్సీ ప్రాంతాల్లోని గిరిజన తండాల్లో దీపావళిని ప్రకృతితో ముడిపెట్టి జరుపుకుంటారు. వ్యవసాయానికి, తమ జీవనానికి ఆధారం ఇచ్చే పశువులైన ఆవులు, ఎద్దులను లక్ష్మీదేవి స్వరూపంగా భావించి పూజిస్తారు. తండాల్లో గిరిజనులు పశువులకు ప్రత్యేక పూజలు చేసి, సాంప్రదాయ నృత్యాలు చేస్తారు.పండుగవేళ ఆవులు, ఎద్దులను శుభ్రంగా కడిగి, వాటిని అలంకరించి పూజిస్తారు.
