ఇంటి గడప దాటకుండానే పిల్లల భవిష్యత్తు ప్రమాదంలో పడుతోంది. వారి చేతిలో ఉన్న స్మార్ట్ఫోన్ కేవలం కాలక్షేపం అనుకుంటే మీరు ఒక నిశ్శబ్ద వినాశనాన్ని ఆహ్వానిస్తున్నట్లే. అర నిమిషంలోపు ముగిసిపోయే ఈ చిన్న వీడియోలు పిల్లల మెదడుపై ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపుతాయో మనం శాస్త్రీయంగా అర్థం చేసుకోవాలి. ఇవి పిల్లల సహజమైన ఆసక్తిని చంపేస్తూ వారిని డిజిటల్ బానిసలుగా మారుస్తున్నాయి. వేగంగా మారిపోయే దృశ్యాలు వారి మెదడును ఒక రకమైన మత్తులో ముంచెత్తుతున్నాయి. ఈ అలవాటు పిల్లల ఆలోచనాశక్తిని దెబ్బతీయడమే కాకుండా వారి ప్రవర్తనలో ప్రమాదకరమైన మార్పులు తీసుకువస్తోంది.
డిజిటల్ ప్రపంచంలో ఉచితంగా లభించే ప్రతి వీడియో వెనుక మీ పిల్లల ఏకాగ్రతను దోచుకునే కుట్ర దాగి ఉంది. టెక్ కంపెనీలు అల్గారిథమ్ అనే శక్తిమంతమైన సాంకేతికతను వాడుతున్నాయి. ఇది మీ పిల్లలకు నచ్చే అంశాలను గమనిస్తూ వారు ఆ తెర నుంచి కన్ను తిప్పకుండా వరుసగా వీడియోలను వదులుతుంది. మీ బిడ్డ ఎంత ఎక్కువ సమయం ఆ తెరపై కళ్లు ఆర్పకుండా చూస్తే ఆ కంపెనీల ఖాతాల్లోకి అన్ని కోట్లు వచ్చి చేరతాయి. మెదడులో ఉత్సాహాన్ని కలిగించే రసాయనాలను ప్రేరేపించేలా ఈ రీల్స్ నిర్మిస్తారు. ఇది పిల్లల మేధస్సుపై జరుగుతున్న ఒక నిశ్శబ్ద దాడి. కేవలం ఒకవేలితో వీడియోలు మార్చడం వల్ల వచ్చే తాత్కాలిక సంతోషం వారిని కఠినమైన వాస్తవాలకు దూరం చేస్తోంది. దీనివల్ల సహజంగా ఏదైనా సాధించినప్పుడు కలిగే తృప్తికంటే ఈ వీడియోలు చూసినప్పుడు వచ్చే మత్తుకే వారు అలవాటుపడతారు.
న్యూరోసైన్స్ ఏం చెబుతోంది?
ఎవరైతే ఎక్కువగా ఈ చిన్న వీడియోలు చూస్తున్నారో వారి మెదడులోని ప్రీఫ్రంటల్ కార్టెక్స్ భాగంలో టీటా తరంగాలు మందగిస్తున్నాయని 2024లో ఓ పరిశోధన తేల్చింది. ఈ భాగమే మనిషికి ఏకాగ్రతను, తనను తాను నియంత్రించుకునే శక్తిని ఇస్తుంది. మన మెదడులోని ఈ భాగం ఏకాగ్రతకు కేంద్రం. ఈ తరంగాలు మందగించడం అంటే పిల్లలు తమను తాము నియంత్రించుకోలేరని అర్థం. అంటే ఈ వీడియోలకు అలవాటుపడిన పిల్లల్లో సహనం తగ్గిపోతుంది. వారు ఏదైనా విషయంపై ఎక్కువసేపు దృష్టి పెట్టలేరు. భావోద్వేగాలను అదుపులో ఉంచుకోలేక చిన్న విషయాలకే విపరీతమైన కోపం ప్రదర్శిస్తారు. ఇది కేవలం అలవాటు కాదు, మెదడు పనితీరులో వస్తున్న మార్పు. ప్రతి కొన్ని సెకన్లకు కొత్త దృశ్యాన్ని చూపడం ద్వారా మెదడులో డోపమైన్ రసాయనం ఒక్కసారిగా విడుదల అవుతుంది. దీనివల్ల వారి మెదడు కేవలం వేగవంతమైన మార్పులకు మాత్రమే స్పందించేలా రీ-వైరింగ్ అవుతోంది. దీనివల్ల మెదడు నిరంతరం కొత్తదనం కోసం తపిస్తుంది. ఫలితంగా చదువుకోవడం లేదా పుస్తకాలు చదవడం వంటి నిలకడైన పనులు వారికి విసుగు కలిగిస్తాయి. ఎందుకంటే అక్కడ ఇలాంటి వేగవంతమైన మార్పులు ఉండవు.
అటెన్షన్ స్పాన్
ఒక చిన్న వీడియో నిడివి కేవలం 15 నుంచి 30 సెకన్లు మాత్రమే ఉంటుంది. అంటే మీ బిడ్డ మెదడు ప్రతి అర నిమిషానికి ఒక కొత్త విషయాన్ని స్వీకరించడానికి అలవాటు పడుతోంది. దీనివల్ల పిల్లల్లో అటెన్షన్ స్పాన్ లేదా ఒక విషయంపై దృష్టిపెట్టే సమయం బాగా తగ్గిపోతుంది. కేవలం 15 సెకన్ల వినోదానికి అలవాటుపడితే గంటల తరబడి తరగతి గదిలో పాఠాలు వినడం వారికి అసాధ్యం అవుతుంది. ఇది చదువుపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. మార్కులు తగ్గిపోవడమే కాకుండా కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవాలనే ఆసక్తి కూడా చచ్చిపోతుంది. ఏదైనా లోతైన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి అవసరమైన ఓపిక వారిలో ఉండదు.
అంతర్జాతీయ ఆరోగ్యసంస్థల మార్గదర్శకాలు
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలు ఈ డిజిటల్ ముప్పును గుర్తించి కఠినమైన నియమాలు అమలు చేస్తున్నాయి. చైనా ప్రభుత్వం మైనర్ల కోసం 'యూత్ మోడ్'ను ప్రవేశపెట్టింది. దీని ప్రకారం 18 ఏళ్లలోపు పిల్లలు రోజుకు గరిష్టంగా 40 నిమిషాలు మాత్రమే షార్ట్ వీడియో యాప్స్ వాడాలి. రాత్రి 10 గంటల నుంచి ఉదయం 6 గంటల వరకు ఈ యాప్స్ పని చేయవు. అటు ఫ్రాన్స్ దేశం పాఠశాలల్లో స్మార్ట్ఫోన్లను పూర్తిగా నిషేధించింది. ఇది పిల్లల ఏకాగ్రతను పెంచడానికి ఎంతో తోడ్పడింది. అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్ ప్రకారం పిల్లలకు కేవలం వీడియో చాటింగ్ తప్ప ఇతర స్క్రీన్ సమయం అస్సలు ఉండకూడదు. తైవాన్ వంటి దేశాల్లో పిల్లలకు పరిమితికి మించి ఫోన్లు ఇస్తే తల్లిదండ్రులకు భారీ జరిమానాలు విధిస్తారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఈ విషయంలో కచ్చితమైన హెచ్చరికలు జారీ చేసింది. ప్రతి తల్లిదండ్రులు రెండేళ్లు నిండని పిల్లలకు ఫోన్లు, టీవీలు అస్సలు చూపించవద్దు. రెండు నుంచి ఐదేళ్లలోపు పిల్లలకు రోజుకు గంట కంటే ఎక్కువ సమయం టీవీ లేదా మొబైల్ చూడనివ్వకూడదు. ఐదేళ్ల పైన పిల్లలకు కూడా కచ్చితమైన సమయపాలన ఉండాలి. మనం సాంకేతికతను పూర్తిగా నిషేధించమని చెప్పడం లేదు. కానీ దానికి హద్దులు ఉండాలి. ఈనిబంధనలు పాటించకపోతే పిల్లల్లో నిద్రలేమి, ఒబెసిటీ వంటి సమస్యలు కూడా పెరుగుతాయి.
పిల్లల బాల్యం చాలా విలువైనది
మీ పిల్లలు ఫోన్ అందుబాటులో లేకపోతే హింసాత్మకంగా మారుతున్నారా? చదువులో రాణించడం అటుంచి కనీసం ఏకాగ్రతతో కూర్చోలేకపోతున్నారా? తోటి పిల్లలతో ఆడుకోవడంకంటే గదిలో ఒంటరిగా ఫోన్ చూడటానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారా? ఇవి కేవలం మొండితనం లక్షణాలు కావు. తీవ్రమైన డిజిటల్ వ్యసనానికి గుర్తులు. కాబట్టి జాగ్రత్త పడాల్సిన సమయం వచ్చింది. ఇది కేవలం పట్టుదల కాదు. ఒక రకమైన మానసిక స్థితి. ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే నిపుణుల సలహా తీసుకోవాలి. మీరు చేసే చిన్న పొరపాటు వారి భవిష్యత్తును అంధకారం చేస్తుంది. ఈ వీడియోల మత్తు నుంచి వారిని కాపాడటం మీ బాధ్యత. పిల్లల బాల్యం చాలా విలువైనది. వారి ఏకాగ్రతను, భవిష్యత్తును ఈ రీల్స్ వీడియోల మాయలోపడి నాశనం కానివ్వకండి. ఒక సైబర్ నిపుణుడిగా నేను చెప్పేది ఒక్కటే. రేపటి ప్రపంచం ఏకాగ్రత కలిగిన వ్యక్తులదే. క్రమశిక్షణతో కూడిన సాంకేతిక వాడకం మాత్రమే మన పిల్లలను మానసిక దృఢత్వం కలిగిన వ్యక్తులుగా తీర్చిదిద్దుతుంది. వారు చదువులో రాణించాలన్నా, సమాజంలో మంచి వ్యక్తులుగా ఎదగాలన్నా డిజిటల్ హద్దులు పాటించడం తప్పనిసరి. తల్లిదండ్రులు మేల్కొంటేనే ఒక గొప్ప తరం తయారవుతుంది. వారి ఏకాగ్రతను రక్షించండి. వారి అమూల్యమైన బాల్యాన్ని కాపాడండి.
తల్లిదండ్రులు తీసుకోవాల్సిన చర్యలు
తల్లిదండ్రులు స్వయంగా ఫోన్ వాడకం తగ్గించి పిల్లలకు ఆదర్శంగా నిలవాలి. ఫోన్ చూపిస్తూ తినిపించడం సరికాదు. ఆ సమయాన్ని కథలు చెప్పడానికి, రోజంతా జరిగిన మంచి విషయాలు పంచుకోవడానికి వేదికగా మార్చుకోండి. పిల్లలకు ఫోన్ ఇచ్చేటప్పుడు టైమర్ సెట్ చేయండి. పేరంటల్ కంట్రోల్స్ ఉపయోగించి వారు ఎలాంటి వీడియోలు చూస్తున్నారో గమనించండి. అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా పిల్లలు మనల్ని చూసి నేర్చుకుంటారు. మీరు నిరంతరం ఫోన్ చూస్తూ ఉంటే వారు కూడా అదే చేస్తారు. కాబట్టి మీరు ముందుగా ఫోన్ వాడకం తగ్గించి వారితో సమయం గడపండి. స్క్రీన్ స్థానంలో పిల్లలకు శారీరక శ్రమ ఉండేలా చూడండి. సాయంత్రం వేళల్లో పార్కులకు తీసుకెళ్లడం, ఇతర పిల్లలతో ఆడుకునేలా ప్రోత్సహించడం చాలా ముఖ్యం. పుస్తకాలు చదవడం లేదా బొమ్మలు వేయడం వంటి సృజనాత్మక పనుల వైపు వారిని మళ్లించండి. దీనివల్ల మెదడులో కొత్త ఆలోచనలు పుడతాయి. ఏకాగ్రత పెరుగుతుంది. ఖాళీ సమయం లేదా బోర్ కొట్టడం అనేది పిల్లల సృజనాత్మకతకు మూలం. ఆ సమయంలోనే వారు కొత్త విషయాలను కనిపెడతారు. స్క్రీన్ మాయలో పడితే ఆ సృజనాత్మకత చచ్చిపోతుంది. పిల్లల బాల్యం మట్టిలో ఆడుకుంటూ రంగులు వేస్తూ గడవాలి కానీ ఇలా డిజిటల్ తెరల ముందు మగ్గిపోకూడదు.
డా.కట్కూరి,
సైబర్ సెక్యురిటీ &
న్యాయ నిపుణుడు
openpage@v6velugu.com
రచయితలు ‘వెలుగు’ కు మాత్రమే పంపుతున్నామని
హామీ తప్పనిసరి రాయాలి. స్వీయ రచన అయి ఉండాలి.
రచన 700 పదాలకు మించరాదు.
