పెరుగుతున్న వాహనాల సంఖ్య, పేలవమైన రహదారి మౌలిక సదుపాయాలు, ట్రాఫిక్ నియమాల ఉల్లంఘన వంటి అంశాలు రోడ్డు ప్రమాదాలకు ప్రధానంగా కారణం అవుతున్నాయి. సాధారణ కారణాలలో అతివేగం, మద్యం తాగి వాహనం నడపడం, పరధ్యానంగా డ్రైవింగ్ చేయడం వంటివీ ఉన్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధిక సంఖ్యలో రోడ్డు ప్రమాద మరణాలు సంభవించే దేశాల్లో భారతదేశం ఒకటి. మోటారు వాహనాల (సవరణ) చట్టం, 2019 కింద కఠినమైన ట్రాఫిక్ చట్టాలు, రహదారి భద్రతా ప్రచారాలతో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నప్పటికీ ప్రమాదాలను సమర్థవంతంగా తగ్గించడంలో సవాళ్లు కొనసాగుతున్నాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలలోని లక్ష్యం -3 ప్రకారం ప్రస్తుత సంఖ్యతో పోలిస్తే 2030 నాటికి రోడ్డు ప్రమాదాల మరణాలు, క్షతగాత్రుల సంఖ్యను సగానికి తగ్గించేలా తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. భారతదేశ వైవిధ్యం, వేగవంతమైన వాహన వినియోగం కారణంగా ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించడం సవాలుగానే కనిపిస్తోంది. రోడ్డు ప్రమాదాలతో ప్రాణనష్టమే కాకుండా కుటుంబాలు, సమాజాలపై భారీ ఆర్థిక, సామాజిక భారాలు పెరుగుతాయి.
పీఎం రాహత్ పథకం
భారత ప్రభుత్వం పీఎం రాహత్ పథకం ప్రకారం రోడ్డు ప్రమాదంలో గాయపడిన బాధితులకు ప్రమాదం జరిగిన 24 గంటలలోపు గుర్తింపు పొందిన ఆసుపత్రుల్లో నగదు చెల్లించకుండా అత్యవసర చికిత్స అందుతుంది. ప్రతి బాధితునికి గరిష్టంగా రూ. 1.5 లక్షల వరకు, ఏడు రోజులపాటు ట్రామా కేర్, శస్త్రచికిత్సలు, స్థిరీకరణ చికిత్సలు ప్రభుత్వం భరిస్తుంది. ఆసుపత్రులకు నేరుగా ప్రభుత్వమే చెల్లిస్తుంది. ‘గోల్డెన్ అవర్’లో ప్రాణాలను కాపాడటానికి, ఆర్థిక అడ్డంకులను తొలగించేందుకు ఈ పథకాన్ని ప్రారంభించింది. ప్రధాన సవాళ్లలో ముఖ్యమైనవి అతి వేగం, మద్యం తాగి వాహనాలు నడపడం. హెల్మెట్లు, సీట్ బెల్టులను ఉపయోగించకపోవడం. పరధ్యానంలో డ్రైవింగ్ చేయడం. రహదారిపై వరస (లైన్ ) క్రమశిక్షణా రాహిత్యం వాహనదారుల్లో కనిపిస్తోంది. రాష్ట్రాలలో అసంబద్ధమైన ట్రాఫిక్ చట్టాల అమలు ఈ సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేస్తోంది. అనేక రహదారులు, పట్టణ రహదారులకు సరైన సంకేతాలు, పాదచారుల క్రాసింగ్లు, శాస్త్రీయంగా రూపొందించిన జంక్షన్లు లేకపోవడంతో ప్రాణాంతక ప్రమాదాల సంఖ్య పెరుగుతోంది. క్షతగాత్రులను రక్షించడంలో ఆలస్యం పరిమిత గాయంతో నివారించగల ప్రమాదాన్ని మరణాల స్థాయికి తీసుకెళ్తోంది.
సమన్వయ లోపం
భారతదేశంలో రహదారి భద్రతా బాధ్యతలను బహుళ సంస్థలు నిర్వహిస్తున్నాయి. అయితే, ఆయా సంస్థల మధ్య సమన్వయం పేలవంగా ఉంది. జవాబుదారీతనం లేదు. అనేక ప్రాంతాలలో ప్రమాదానంతర ప్రతిస్పందన వ్యవస్థలు బలహీనంగా ఉన్నాయి. ఆర్థిక కార్యకలాపాలను జాతీయ, రాష్ట్ర రహదారులు కనెక్టివిటీ సులభతరం చేస్తున్నప్పటికీ ఈ రహదారులలోని అనేక ప్రాంతాలలో సరైన సంకేతాలు, మధ్యస్థ డివైడర్లు, సురక్షితమైన పాదచారుల క్రాసింగ్, వేగ పరిమితులు వంటి తగిన భద్రతా లక్షణాలు లేవు. రోడ్డు రవాణా అధికారులు, స్థానిక పోలీసులు, మునిసిపల్ సంస్థల మధ్య విచ్ఛిన్నమైన జవాబుదారీతనం తరచుగా అంతరాలకు దారితీస్తోంది.
భారతదేశంలో రోడ్డు ట్రాఫిక్ మరణాలస్థాయి గణనీయంగా ఉంది. 2025లో విడుదలైన నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో 2023 వార్షిక డేటా ప్రకారం 4.64 లక్షలకుపైగా రోడ్డు ప్రమాద కేసులు నమోదయ్యాయి. 1.73 లక్షలకుపైగా మరణాలు సంభవించాయి. 2022తో పోలిస్తే 1.6 శాతం అధికంగా 2023లో మరణాలు సంభవించాయి. రాబోయే ఐదు సంవత్సరాలలో ఇటువంటి మరణాలను సగానికి తగ్గించాలనే సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్య ఆశయానికి ఈ పరిస్థితి విరుద్ధంగా ఉంది. 2024 ప్రభుత్వ డేటా ప్రకారం రోడ్డు మరణాలలో దాదాపు 70 శాతం అతివేగం కారణంగానే సంభవించాయి. హెల్మెట్లు, సీట్ బెల్టులు ధరించకపోవడంతో దాదాపు 39% మరణాలు సంభవించాయి. రోడ్డు ప్రమాదాల సంభవంలో డ్రైవర్, రైడర్ ప్రవర్తన కీలకపాత్రను ఈ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. 2025 ప్రాథమిక గణాంకాలు సమస్య తీవ్రత, నిలకడను మరింత హెచ్చిస్తున్నాయి. 2025 తొలి అర్ధ సంవత్సర డేటాను విశ్లేషిస్తే రోడ్డు ప్రమాదాలు, మరణాలు ఆందోళనకరంగా ఉన్నాయి. భారతదేశంలోని జాతీయ రహదారులలో 2025 మొదటి ఆరు నెలల్లో 26,770 మరణాలు నమోదయ్యాయి.
భద్రతా విధాన చట్రం
రోడ్డు ప్రమాద బహుముఖ సవాళ్లను పరిష్కరించేందుకు భారతదేశ రహదారి భద్రతా విధాన చట్రం ప్రయత్నిస్తోంది. మోటారు వాహనాల చట్టం, తదుపరి సవరణలు, ట్రాఫిక్ ఉల్లంఘనలకు కఠినమైన జరిమానాలు, లైసెన్సింగ్ విధానాలలో మెరుగుదల, వాహన భద్రతా ప్రమాణాలపై దృష్టి పెడుతోంది. దేశవ్యాప్తంగా రోడ్డు భద్రతా మాసం పాటించడం, ప్రచారాలు, అవగాహన కార్యక్రమాలు చేపడుతోంది. అయినప్పటికీ సవాళ్లు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి భారతదేశం సమగ్ర రహదారి భద్రతా విధానాన్ని అవలంబించాలి. స్పీడ్ కెమెరాలు, ఆటోమేటెడ్ చలాన్ వ్యవస్థలు, ఆల్కహాల్ గుర్తింపు పరికరాల వంటి ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగిస్తే ప్రమాదకర డ్రైవింగ్ను గణనీయంగా నిరోధించవచ్చు. బ్లాక్ స్పాట్ కరెక్షన్, సురక్షితమైన రహదారి ఇంజినీరింగ్ చేపట్టాలి. రహదారి మౌలిక సదుపాయాలను పునఃరూపకల్పన చేయాలి. ప్రజా అవగాహన ప్రచారాలు విస్తృతంగా చేపట్టాలి. యువత, ద్విచక్ర వాహన వినియోగదారులలో స్థిరమైన ప్రవర్తనా మార్పుపై దృష్టి పెట్టాలి. స్పష్టమైన ఆదేశాలు, జవాబుదారీతనంతో రాష్ట్ర, జాతీయ స్థాయిలో ప్రధాన రహదారి భద్రతా సంస్థలకు అధికారం ఇచ్చి సంస్థాగత సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచవచ్చు. అత్యవసర వైద్య సేవలు, గాయం సంరక్షణను బలోపేతం చేయాలి. ప్రమాదాలను తగ్గించడానికి ఆటోమేటెడ్ ట్రాఫిక్ పర్యవేక్షణ, అధునాతన వాహన భద్రతా లక్షణాలు వంటి సాంకేతిక ఆవిష్కరణలను వినియోగించుకోవాలి. రహదారి మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచాలి. చట్టం అమలును మెరుగుపరచాలి. ప్రవర్తనా మార్పును ప్రోత్సహించడం, అత్యవసర వైద్య ప్రతిస్పందనను బలోపేతం చేయడమే ఈ సమస్యకు పరిష్కార మార్గం. రోడ్డు భద్రతను సమగ్రంగా పరిష్కరిస్తే ప్రమాదాలను నివారించడమే కాకుండా భారతదేశం అంతటా ఆర్థిక ఉత్పాదకత, జీవన నాణ్యతను పెంచవచ్చు.
- డా. సునీల్ కుమార్ పోతన,
సీనియర్ జర్నలిస్ట్
ఓపెన్ పేజీకి వ్యాసాలు, లెటర్లు పంపాల్సిన మెయిల్ ఐడీ
openpage@v6velugu.com
రచయితలు ‘వెలుగు’ కు మాత్రమే పంపుతున్నామని
హామీ తప్పనిసరి రాయాలి. స్వీయ రచన అయి ఉండాలి.
రచన 700 పదాలకు మించరాదు.
